@pag. 4 + 5

Zonder vrede geen toekomst

tekst: Lydia Gille

Joden en Arabieren delen dezelfde droom: een betere toekomst voor de kinderen. Om die droom waar te maken organiseert Givat Haviva emancipatieprojecten om haat, onverdraagzaamheid en angst te neutraliseren. Nancy Schwarz-Aronson: “Ik wil graag meewerken aan de totstandkoming van een gelijkwaardige samenleving in Israël”.

Givat Haviva is een Joods-Arabisch vredesinstituut dat onderwijs en training aanbiedt om de onderlinge verstandhouding te verbeteren en de sociale ongelijkheid tussen de bevolkingsgroepen te bestrijden. Naast centra voor kunst, taal en documentatie holocaust is er een vredesbibliotheek en een vredesradio die door gelijke aantallen Joodse en Arabische jongeren en volwassenen wordt geleid en gepresenteerd. Alle projecten kennen een tweekoppige leiding van Joden en Arabieren en die fifty/fifty basis geldt ook voor de deelnemers.

Givat Haviva is opgericht in 1949 als landelijk educatief centrum nabij Caesarea en houdt zich al vanaf 1963 met Joods-Arabische vraagstukken bezig. De emancipatieprojecten zijn bedoeld om haat, onverdraagzaamheid en angst te neutraliseren.

Toen het vredesproces tijdens de regeerperiode van Netanyahu stagneerde, draaide de regering de subsidiekraan grotendeels dicht. De regering Sharon schafte in 2001 de inkomstenbron, waaruit de docenten betaald werden, helemaal af. Sindsdien is het vredesinstituut afhankelijk van donaties van Vrienden van Givat Haviva uit diverse Europese landen en Canada en de Verenigde Staten.

Effecten van terreur

Nancy Schwarz is secretaris van de Stichting Vrienden van Givat Haviva in Nederland. Zij woonde met haar gezin drie jaar in Israël en ondervond aan den lijve de effecten van terreur. “In Israël voel je wat angst is en welke inbreuk dat op de levens en families maakt. Bij aanslagen hebben we regelmatig onder de bedden gelegen.” Dat geldt ook voor haar medebestuurslid met wie ze veel samenwerkt en lezingen geeft. Lubbarth Oving woonde vele jaren in Israël en zat in 1978 met haar gezin in de bus toen er een aanslag gepleegd werd. Haar man overleefde de busaanslag niet. Voor Lubbarth een reden om als gids juist in contact te blijven met de Arabische bevolking. Haar kinderen hebben het er soms moeilijk mee. “Het is voor Givat Haviva soms een dilemma”, vertelt Nancy. “Ten tijde van de Intifada was het niet eenvoudig toenadering te zoeken. We hebben ons vaak afgevraagd ‘moeten we niet stoppen? Wie brengen we in gevaar?’ Eén van onze projectdirecteuren heeft familieleden in de Westbank die haar ronduit verwijten maakten en zeiden: ‘Wij protesteren tegen het bestaansrecht van Israël en jij werkt als Arabische vrouw met hun samen’. De dreiging vanuit de eigen gelederen is groot”.

Nancy Schwarz put er kracht uit. “Givat Haviva weet mensen te motiveren zonder dogma’s op te leggen. Ze hebben een doel en gaan ervoor. Die werkwijze spreekt me enorm aan en ik wil graag meewerken aan de totstandkoming van een gelijkwaardige samenleving. Mensen in hun waarde laten en vanuit die eigenwaarde zich laten ontwikkelen om samen te leven.”

Marianne Wallachproject

Eén van de projecten die daaraan werkt is ‘Vrouwen in de samenleving’ of wel het Marianne Wallachproject van Givat Haviva. Het stimuleert betrokkenheid en inspraak, het biedt een opleiding en geeft steun aan de vrouw in de Israëlische samenleving. Vrouwen vinden in hun ontmoetingen uit wat hun capaciteiten zijn, hun vaardigheden, hun kracht. Ze kunnen spreken over hun individuele en hun gezamenlijke problemen. Uit de verhalen van beide kanten blijkt dat er nog een andere waarheid is dan die van jou. Daardoor zien ze in dat ze moeten samenwerken om tot oplossingen te komen.

“Mensen zijn oorlogsmoe. Zonder vrede is er geen toekomst”, zegt Nancy. “Daarom moet je aan de basis beginnen. Het gezin is de kern van het bestaan. De vrouw is de spil in het gezin. Daar heeft zij invloed. Moeders die weten wie ze zijn, wat ze kunnen en wat ze willen, zijn in staat dat over te dragen op hun kinderen. Moeders die zelf ‘de ander’ accepteren, leven dat voor aan hun kinderen. En ze roepen: ‘Er moet iets gebeuren’, wat hun man wellicht tot actie brengt. Net als Joodse moeders, willen Arabische moeders vrede voor hun kinderen en dat hun kinderen geen angst hebben voor een bomaanslag als ze in de bus zitten naar de universiteit.”

Gescheiden leven

Dat zijn de overeenkomsten. De verschillen zijn vooral cultureel bepaald. “Joden en Arabieren leven in Israël een gescheiden leven en het is moeilijk elkaar te ontmoeten”, legt Nancy uit. “Arabische vrouwen werken niet buitenshuis en kunnen niet zonder begeleiding de straat op. Hun mening uiten hebben ze nooit geleerd, want dat hoort niet. Bovendien spreken ze gebrekkig Hebreeuws.” Deze specifieke bijeenkomsten worden ondersteund door Arabisch sprekende begeleiders, omdat mensen zich beter uiten in hun moedertaal en zij zich onder elkaar veiliger voelen. Zelfvertrouwen kweken is het allerbelangrijkste. Het zijn flexibele modules, waarbij het einde de aanzet voor een nieuw begin vormt. Een kwestie van inspelen op het gevoel, want met meegaan bereik je het meest. En veel bereikt is er. Er zijn vrouwen actief in de politiek, er zijn er met een eigen winkel. De vrouwen trekken de maatschappij in en hebben invloed op hun buurtbewoners. Bij hun man hebben zij het voor elkaar gekregen dat zij zich kunnen ontplooien en alleen de straat op mogen.

“Mannenprojecten pakken in de praktijk minder goed uit”, vertelt Nancy. “Mannen blijken minder behoefte te hebben aan gespreksgroepen en bewustwordingsprojecten, maar voor vrouwen gaat een wereld open.” De mannen nemen wel enthousiast deel aan computercursussen om zich op de Israëlische arbeidsmarkt te kwalificeren. Dan is er nog een opleiding voor Arabische burgemeesters met nadruk op taal en rechten en plichten in de Israëlische samenleving.

Samen lachen

Kinderen integreren makkelijker, vooral bij sporten en spelen. “Voor de jongens was het een ontdekking dat de Joodse jongens net zo bang zijn om de straat op te gaan als de Arabische”, zegt Nancy, “terwijl alle jongens willen voetballen en daarvoor de straat op moeten”. Tijdens het zeilen ondervinden ze dat ze het niet alleen kunnen en moeten samenwerken, dat ze het prettig hebben samen en dat ze om dezelfde dingen moeten lachen.

Kennis van elkaars cultuur neutraliseert stereotypering. De afstand tussen de twee culturen wordt veroorzaakt door angst en gebrek aan kennis. Als de kennis toeneemt in de ontmoeting en de herkenning, verdwijnt de angst en zijn zij in staat de kloof te overbruggen en generaties met elkaar te verbinden.

Net als Nancy Schwarz zijn de deelnemers van Givat Haviva gedreven door de hoop dat er eens vrede komt.

Meer informatie: www.givat-haviva.nl

Wie financieel wil steunen, mag storten op Raborekening 35.00.30.146 t.n.v. Stichting Vrienden van Givat Haviva

Bronvermelding: Motief, ledenblad van Passage, christelijk-maatschappelijke vrouwenbeweging.